Historia parafii

Latowice – dzieje wsi i wspólnoty

Poznaj historię Latowic, parafii ewangelickiej oraz dzieje kościoła po 1945 roku.

Historia wsi Latowice

Latowice leżą w południowo-wschodniej części województwa wielkopolskiego. Jest to bardzo stara wieś położona nad rzeką Ołobok, powstała z całą pewnością na bazie osad prehistorycznych, których ślady archeologia udokumentowała na wydmach nadołobockich.

Pierwsza zapisana wzmianka odnosząca się do Latowic pochodzi z 1401 roku, ale nie znaczy to wcale, że od tego roku zaczyna się historia wsi. Ślady życia człowieka, które kryje ziemia w okolicy Latowic, sięgają mezolitu (8000–4200 p.n.e.).

Badaniu początków osad pomaga toponomastyka – nauka zajmująca się nazwami geograficznymi. Do najstarszych należą osady z nazwą typu patronimicznego (odojcowskiego), zakończone przyrostkiem –ic lub –ice. Zatem Latowice posiadały najstarszą metrykę z okresu wspólnoty rodowej, a założycielem rodu miał być niejaki Lato.

Latowice w dokumentach zapisywano jako Lathowo, Lathouicze, Lathowicze i Lathowycze. W XV wieku Latowice, podobnie jak większość wsi w obecnej gminie Sieroszewice, stanowiły własność rycerską (szlachecką), przy czym jedne w całości były własnością jednego posesjonata, inne należały do dwóch czy nawet kilku.

W zapisach sądowych w latach 1401–1447 jako dziedzice Latowic zanotowani zostali m.in. Abraham z Latowic, Małgorzata, Wincenty, Andrzej, Stefan, Piotr, Wawrzyniec i Stanisław. W tym czasie od nazw dziedzicznych miejscowości kształtowały się przymiotnikowe nazwiska rodzinne rycerzy-ziemian.

Upowszechnienie gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej nastąpiło pod koniec XVI wieku, jednakże proces znacznych przeobrażeń gospodarczych, własnościowych i społecznych rozpoczął się już w XV wieku. Szlachta starała się zdobyć monopol na produkcję żywności, eliminując z niej chłopów.

Jako dziedzica Latowic lub ich części w 1520 r. wymienia się Benedykta Lutowskiego, w 1564 r. Marcina Kotowskiego. W 1579 r. wieś miała dwóch właścicieli i brak już osiadłych łanów kmiecych. W obu częściach nie było kmieci – mieszkali jedynie zagrodnicy.

Od 1584 r. Latowice jako całość nabył Krzysztof Sieroszewski z Sieroszewic, a nieco później Kęszyce i Kęszyczki, tworząc trzywioskowy majątek.

W końcu XVI i w pierwszej połowie XVII wieku nastąpił regres gospodarczy, dotykający najpierw gospodarstwa chłopskie, a później folwarczne. Niekorzystną sytuację pogłębiły klęski żywiołowe, zniszczenia wojenne, pożary i zarazy.

O pobycie Szwedów w regionie świadczą nazwy takie jak Okopy Szwedzkie czy Szwedzka Góra, a podania mówią o mogiłach szwedzkich. Inwentarze donoszą o wyludnieniu wsi – w 1688 r. Latowice liczyły 7 osób, a w 1713 r. – 8 mieszkańców.

Kraj wyniszczały późniejsze wojny i niepokoje, m.in. wojna siedmioletnia (1756–1763) i konfederacja barska. Wśród aktywnych uczestników konfederacji był m.in. Antoni Sieroszewski.

W okresie II rozbioru (1793) Latowice znalazły się w Prusach Południowych. W 1806 r., za sprawą Napoleona, Wielkopolanie podjęli walkę o odbudowę państwa polskiego.

Doniosłe znaczenie miała reforma rolna znosząca poddaństwo chłopów. W 1816 r. Konstanty Kossecki sprowadził niemieckich osadników, tworząc Latowice Kolonię (Olendry Latowickie).

Latowice ok. 1880 r. liczyły 86 domów i 486 mieszkańców, z czego 383 ewangelików i 102 katolików. Dane potwierdzają, iż przynależność wyznaniowa nie zawsze pokrywała się z narodowościową, a część ewangelików czuła się Polakami.

Wspomnienia Karola Menzla podają, że w 1910 r. wieś liczyła 658 mieszkańców, z czego tylko 11 Polaków.

Historia parafii ewangelickiej

Ewangelicy pochodzenia niemieckiego i polskiego (śląskiego), uciekając po 1640 r. z Dolnego Śląska przed prześladowaniami, a także po 1740 r. oraz około 1815 r., dotarli do Latowic po wojnach śląskich. Osadnicy nie mieli swojego kościoła i należeli do zboru w Ostrowie Wielkopolskim wybudowanego w 1775 r.

Parafia Latowice według spisu z 22 października 1853 r. została oddzielona od Ostrowa i obejmowała liczne miejscowości regionu. W chwili powołania liczyła ok. 1146 wierzących (według innych źródeł 1236), z czego dla ok. 300 mieszkańców nabożeństwa prowadzono w języku polskim.

Dnia 24 lipca 1871 r. wmurowano kamień węgielny pod budowę kościoła, a poświęcenia świątyni dokonał 25 września 1872 r. generalny superintendent D. Kranz. Wcześniej, około 1863 r., wybudowano plebanię (pastorówkę).

Kościół sfinansowano z ofiar wyznawców. Pomocy udzielili m.in. król Gustaw-Adolf Vereina i radca duchowny. Wyznawcy świadczyli także pracę ręczną i sprzężajną.

Kolejnymi pastorami tej ewangelickiej gminy byli:

  • Otto Sigismund, Heinrich Schoter (1853–1866), później wyemigrowali do Ameryki.
  • Thaddeus Josef Klejzar (1867–1882).
  • Karl Fraugott Remus (1885–1890).
  • Friedrich Herman Otto Gers (1891–1904).
  • Josef Rosenberg (1904–1908).
  • Herman Maus (1908–1913).
  • Gerhard Feuder (1913–1918).
  • Jakob Gerhard (1919–1922).
  • Od 1923 r. parafia administrowana była przez pastora ze Strzyżewa, a od 1929 r. przez pastora z Ostrowa, aż do 1945 r.

Historia kościoła po 1945 r.

Po 1918 r. większa część Latowiczan wyemigrowała. Po zakończeniu działań wojennych w 1945 r. miejscowy kościół został całkowicie opuszczony przez ewangelików.

Katolicy postanowili poświęcić kościół w Latowicach. Wybrano Komitet (wójt, sołtys i przedstawiciele mieszkańców), a następnie przystąpiono do budowy prezbiterium oraz przygotowań do poświęcenia świątyni pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej.

Poświęcenia obrazu i świątyni 8 grudnia 1945 r. dokonał ks. dziekan Joachimowski. Nabożeństwa odprawiane były w każdą niedzielę przez przyjezdnych księży z Rososzycy, a mieszkańcy należeli do tej parafii do 1994 r.

Dnia 1 lipca 1994 r. w Latowicach powołany został Ośrodek Duszpasterski, a rektorem został ks. Damian Hołoś. 8 grudnia 1997 r. erygowano nową parafię pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej.

W 1969 r. rozpoczął się poważny etap odnawiania świątyni: zmieniono wnętrze, uzupełniono instalację elektryczną, odnowiono ołtarz oraz wykonano nowe tynki i klęczniki.

W latach 70. i 80. kontynuowano remonty: naprawa wieży, ogrodzenia, budowa magazynu i toalet, renowacja dachu, sufitu i prezbiterium.

W 1994 r. rozpoczął się remont organów, który zakończono w 1996 r. W tym samym czasie naprawiono zegar na wieży kościoła.

Kolejne lata przyniosły modernizację ogrzewania, konserwację sufitu, nowe płytki, odmalowanie ścian, renowację stacji Drogi Krzyżowej oraz wymianę ławek w 2003 r.

W 2004 r. wymieniono całe zadaszenie kościoła na blachę dachówkową, a w 2005 r. rozbudowano zakrystię. W 1990 r. rozpoczęto budowę domu przedpogrzebowego, którą zakończono w 1994 r.

Podane informacje pochodzą z pracy magisterskiej pani Ewy Kurzawy.

Powołania

Z parafii pochodzą osoby, które odpowiedziały na powołanie do życia kapłańskiego i zakonnego. Dziękujemy za ich świadectwo i posługę.

Ks. Kazimierz Wyrembelski

Kapłan

ur. 1945

Kazimierz Wyrembelski urodził się 8 stycznia 1945 r. w Sieroszewicach. Uczęszczał do szkoły podstawowej w Latowicach. Dalej uczył się w Ostrowie Wielkopolskim i zdał maturę w 1963 r. W tym samym roku wstąpił do Seminarium Duchownego w Poznaniu.W dniu 24 maja 1969 r. otrzymał w Poznaniu święcenia kapłańskie z rąk ks. arcybiskupa Antoniego Baraniaka. Dnia 25 maja 1969 r. w Uroczystość Zesłania Ducha Świętego ks. Kazimierz Wyrembelski stanął pierwszy raz przy ołtarzu Pańskim, aby złożyć Najświętszą ofiarę w kościele parafialnym w Rososzycy. Kazanie prymicyjne wygłosił ks. proboszcz Stanisław Stróżyński z Wierzbna. Było to pierwsze od wielu lat powołanie kapłańskie w parafii. Ks. Kazimierz pełnił posługę kapłańską na wikariatach w Kępnie, Rawiczu i Nowym Mieście. Pracował także w dwóch parafiach w Poznaniu. Był proboszczem w parafii pod wezwaniem św. Mikołaja w Prochach. Obecnie mieszka w Wolsztynie w par. NMP Niepokalanie Poczętej jako emerytowany proboszcz.

S. Emilia Bienias

Salezjanka

powołanie 1976

Wstąpiła do Zgromadzenia Córek Maryi Wspomożycielki. Pracowała m.in. we Wrocławiu, Warszawie, Łodzi i Pogrzebieniu. Złożyła profesję wieczystą w 1987 r. i do dziś łączy posługę katechetyczną z pracą w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym.

Ks. Władysław Bienias SDB

Kapłan, salezjanin

święcenia 1989

Kapłan Towarzystwa Salezjańskiego. Po studiach teologicznych i filologii klasycznej pracował w Ełku, Łodzi i Legionowie, a następnie kontynuował studia w Rzymie. Włada kilkoma językami: łaciną, włoskim, niemieckim, angielskim, greką i rosyjskim.

S. Beata Bienias

Salezjanka

powołanie 1990

Urodzona w 1968 r., wstąpiła do Zgromadzenia Córek Maryi Wspomożycielki. Pracowała jako wychowawczyni i katechetka, przygotowywała się do misji, a następnie posługiwała m.in. w Kambodży.

S. Małgorzata Joanna Kois

Uczennica Krzyża

śluby wieczyste 1995

Urodzona w 1964 r., wstąpiła do Zgromadzenia Wspólnoty Sióstr Uczennic Krzyża. Obecnie w Świnoujściu uczy katechezy i pracuje z grupą dorosłych świeckich.

Ks. Wojciech Kois

Kapłan

święcenia 1994

Urodzony w 1967 r., święcenia kapłańskie przyjął w czerwcu 1994 r. Obecnie posługuje w diecezji Szczecińsko-Kamieńskiej.

Ks. Stanisław Kamil Trzeciak

Kapłan

święcenia 2010

Urodzony w 1977 r., po studiach teologicznych w Warszawie wstąpił do Seminarium w Kaliszu. Święcenia kapłańskie przyjął w 2010 r., obecnie jest wikariuszem w parafii w Wojkowie.

Ks. Adam Bogumił Piaskowski SDB

Kapłan, salezjanin

święcenia 2012

Urodzony w 1982 r. w Sieroszewicach. Wstąpił do Zakonu Salezjanów w 2002 r., studiował filozofię i teologię, a święcenia kapłańskie przyjął w 2012 r. Prymicje w Latowicach stały się świętem całej parafii.